Czy kochający mąż, ojciec siedmiorga dzieci, nauczyciel akademicki, badacz systemów ekonomicznych i działacz społeczny może być wyniesiony na ołtarze, stając się oficjalnie naszym orędownikiem u Boga? Oczywiście, że tak. Potwierdza to przypadek włoskiego socjologa i ekonomisty Giuseppe Toniolo (1845–1918), który został beatyfikowany 29 kwietnia 2012 roku w rzymskiej Bazylice św. Pawła za Murami.

Chciał zostać świętym

Przez całe dorosłe życie Giuseppe Toniolo świadomie dążył do świętości. W swoim dzienniku napisał: „Chcę zostać świętym”. Postanowienie to realizował jako człowiek świecki, całkowicie zaangażowany w sprawy licznej rodziny, pracę zawodową na uniwersytecie oraz działalność społeczną i kościelną. Siłę do sprostania wyzwaniom i zrealizowania postanowienia czerpał z codziennego uczestnictwa (wraz z żoną Marią) w Mszy Świętej, rodzinnej i prywatnej modlitwy, a także wiernej współpracy z współczesnymi mu papieżami – Leonem XIII i Benedyktem XV. Od 1882 roku kierował się w swoim postępowaniu „Regulaminem życia”, w którym określił swoje obowiązki jako katolika, męża i ojca, nauczyciela i uczonego.

Naukowiec i współpracownik papieży

Giuseppe Toniolo działał w epoce, w której chrześcijaństwo zdawało się być w defensywie. Rewolucja przemysłowa, silne wpływy materializmu i pozytywizmu w myśleniu i działaniu elit, agresywny antyklerykalizm i działalność masonerii prowadziły do głębokich przemian społecznych, zmian obyczajowych i wypchnięcia chrześcijan z głównego nurtu życia.

Toniolo nie zgadzał się na ten stan rzeczy. Postulował konieczność pozytywnego zaangażowania się chrześcijan w sprawy doczesne. Nie wystarczała mu sama krytyka negatywnych zjawisk. „Trwałą zasługą G. Toniolo było to, że odnowił myślenie w dziedzinie ekonomii poprzez afirmację moralnych wartości w życiu społecznym i dał podstawy dla chrześcijańskiej demokracji. (…) Był ekonomistą, który starał się stworzyć system ekonomii zgodny z założeniami chrześcijańskimi” (K. Domagalski, Pionierzy katolickiej nauki społecznej, Ząbki 2000, s. 222). Postulował m.in. przestrzeganie wypoczynku świątecznego, skrócenie czasu pracy w fabrykach, obronę drobnej własności, udział robotników w zyskach przedsiębiorstwa, ochronę pracy kobiet i dzieci. Zwieńczeniem jego przemyśleń i dorobku naukowego jest opublikowany w 1908 roku Traktat ekonomii społecznej.

W swoich poszukiwaniach naukowych i praktycznych działaniach realizował plan papieża Leona XIII polegający na ponownym włączeniu Kościoła w społeczeństwo i kulturę. Czynnie uczestniczył w przygotowaniu i propagowaniu encykliki Leona XIII Rerum novarum z 1891 roku, w której papież ustosunkował się m.in. do tragicznej sytuacji ówczesnych robotników. Dostrzegając niebezpieczeństwo wybuchu wojny opracował dla papieża Benedykta XV st