TEMAT MIESIĄCA

WYNAGRODZENIA | Mt 20,1–16
Równo czy sprawiedliwie?

Temat ten jest bardzo praktyczny, ale również fascynujący pod względem teoretycznym. Czy istnieje coś takiego jak „sprawiedliwe wynagrodzenie”? Jak pogodzić racje właściciela (umowa, własna wola) z perspektywą pracownika (ciężar dnia i spiekoty)? Czy przypowieść ta może być źródłem inspiracji dla pracodawców XXI wieku?

Sprawdź miasta i terminy

Program rozwoju

Zapraszamy liderów biznesu na comiesięczne spotkania, które mają prowadzić uczniów Chrystusa do osiągnięcia nowego życia.

Sprawdź miasta i terminy

Materiały PDF do pobrania

TEMAT MIESIĄCA

WYNAGRODZENIA | Mt 20,1–16
Równo czy sprawiedliwie?

Temat ten jest bardzo praktyczny, ale również fascynujący pod względem teoretycznym. Czy istnieje coś takiego jak „sprawiedliwe wynagrodzenie”? Jak pogodzić racje właściciela (umowa, własna wola) z perspektywą pracownika (ciężar dnia i spiekoty)? Czy przypowieść ta może być źródłem inspiracji dla pracodawców XXI wieku?

Boże Duchu Święty,
z Twojego polecenia Objawienie
zostało spisane dla nas ludzi.
Oświeć mój rozum i napełnij moje serce,
abym przy tym czytaniu
dobrze zrozumiał Twoją prawdę
i abym nauczył się goręcej Cię kochać,
wierniej Ci służyć.
Przez Chrystusa Pana naszego. Amen.

Albowiem królestwo niebieskie podobne jest do gospodarza, który wyszedł wczesnym rankiem, aby nająć robotników do swej winnicy. Umówił się z robotnikami o denara za dzień i posłał ich do winnicy.

Gdy wyszedł około godziny trzeciej, zobaczył innych, stojących na rynku bezczynnie, i rzekł do nich: „Idźcie i wy do mojej winnicy, a co będzie słuszne, dam wam”. Oni poszli. Wyszedłszy ponownie około godziny szóstej i dziewiątej, tak samo uczynił. Gdy wyszedł około godziny jedenastej, spotkał innych stojących i zapytał ich: „Czemu tu stoicie cały dzień bezczynnie?”. Odpowiedzieli mu: „Bo nas nikt nie najął”. Rzekł im: „Idźcie i wy do winnicy!”.

A gdy nadszedł wieczór, rzekł właściciel winnicy do swego rządcy: „Zwołaj robotników i wypłać im należność, począwszy od ostatnich aż do pierwszych!”. Przyszli najęci około jedenastej godziny i otrzymali po denarze. Gdy więc przyszli pierwsi, myśleli, że więcej dostaną; lecz i oni otrzymali po denarze. Wziąwszy go, szemrali przeciw gospodarzowi, mówiąc: „Ci ostatni jedną godzinę pracowali, a zrównałeś ich z nami, którzyśmy znosili ciężar dnia i spiekoty”.

Na to odrzekł jednemu z nich: „Przyjacielu, nie czynię ci krzywdy; czy nie o denara umówiłeś się ze mną? Weź, co twoje i odejdź! Chcę też i temu ostatniemu dać tak samo jak tobie. Czy mi nie wolno uczynić ze swoim, co chcę? Czy na to złym okiem patrzysz, że ja jestem dobry?”. Tak ostatni będą pierwszymi, a pierwsi ostatnimi.

1. Czas

Żydzi w czasach Jezusa łączyli swój sposób obliczania czasu z kalendarzem księżycowym. Przez „dzień” rozumieli oni przedział czasu liczony od pojawienia się księżyca aż do następnego wieczora. Sam dzień od wschodu do zachodu słońca był dzielony na dwanaście godzin, które w zależności od pory roku były dłuższe (w lecie) lub krótsze (w zimie). W cesarstwie rzymskim długość godziny była zależna od widzialności słońca na niebie. Przy przesileniu zimowym (25 grudnia), gdy dzień liczył tylko 8 godzin i 54 minuty światła słonecznego, dzienna godzina kurczyła się do 45 naszych minut, podczas gdy godzina nocna wydłużała się do 1 godziny i 15 minut. Ponieważ przypowieść o robotnikach w winnicy rozgrywa się prawdopodobnie pod koniec sierpnia lub w początkach września (czas winobrania), pierwsza godzina, która zbiega się ze świtaniem, odpowiadałaby naszej godzinie szóstej. Wzmiankowane dalej w przypowieści godziny to: trzecia (nasza dziewiąta rano), szósta (południe), dziewiąta (trzecia po południu) i wreszcie wieczór. Godzina jedenasta byłaby tożsama z naszą godziną piątą po południu.

2. Denar

Przyjętą zapłatą za dzień pracy był jeden denar. Była to srebrna moneta rzymska o wadze 3,85 g, posiadająca taką samą wartość jak drachma grecka (zob. moneta w temacie kwietnia). Ocenia się, że minimum bytowe, niezbędne do codziennego przeżycia osoby dorosłej, wynosiło pół denara. W skali roku osoba, która zarabiała mniej niż 200 denarów, znajdowała się poniżej progu ubóstwa. Dla uchwycenia wartości jednego denara warto wiedzieć, że za 3–4 denary można było kupić ok. 15 kg chleba, za 30 denarów – ubranie dla niewolnika, zaś za 100 denarów – osła.

3. Dwie koncepcje sprawiedliwości

Protestujący rolnicy reprezentują sprawiedliwość rozdzielczą, rozumieją ją w kategoriach odpłaty: daję, aby coś otrzymać w zamian. Skoro za ich całodzienną pracę należał się denar, to normalnym wynagrodzeniem za część dnia byłby ułamek tej sumy. Ich zdaniem decyzja właściciela winnicy naruszała poczucie sprawiedliwości również dlatego, że nie uwzględniała warunków, w jakich przyszło im pracować: oni musieli zmagać się z upałem, który był oszczędzony tym zatrudnionym pod wieczór. Ich wyobrażenie sprawiedliwości jest podszyte zawiścią (patrzą „złym okiem”), na co zwraca uwagę właściciel.
Wyznawana przez robotników zasada sprawiedliwości dystrybutywnej jest respektowana przez właściciela winnicy, ale zarazem zostaje przez niego przekroczona i zastąpiona sprawiedliwością opartą na hojności. Podejmując logikę protestujących robotników, wykazuje im, że nie popełnił wobec nich niesprawiedliwości, gdyż zapłacił im za pracę tyle, na ile się umówił.

Jeśli wczesnym rankiem chodziło mu o najęcie robotników, to relacje o kolejnych jego wyjściach na rynek pomijają milczeniem powód, dla którego tam się pojawił. W zamian za to zostaje podkreślone, że widział na rynku stojących „bezczynnie” robotników, co było spowodowane tym, iż nie znaleźli oni pracy, mimo że jej szukali. W konsekwencji nie mogli zdobyć środków na utrzymanie siebie i swojej rodziny.

W tym kontekście staje się zrozumiałe wyjaśnienie właściciela dane protestującym robotnikom, że kieruje się „dobrocią”. Nie jest ona żadnym jego kaprysem, lecz wyrazem jego wolności w dysponowaniu swoją własnością. W tej wolności jest wspaniałomyślny. Nie zastanawia się, ile powinni zarobić ci, którzy zaczęli pracować później, ani też czy są oni w ogóle mu potrzebni. Istotne jest tylko to, że ci ludzie muszą zarobić. Miarą tego, co „słuszne” są ich potrzeby, a nie to, ile zdołali zapracować. Główną cechą właściciela jest zatem dobroć, która jest nie tylko sprawiedliwa, ale też wielkoduszna.

  1. O czym jest ta przypowieść: o sprawiedliwości, o wynagrodzeniach, o dobroci?
  2. Czym jest poczucie sprawiedliwości, kto i w jaki sposób ją rozumie?
  3. Jaką postawą przybiera właściciel, jakie są motywy jego postępowania?
  4. Konflikt jest pokłosiem różnych punktów widzenia. W jaki sposób właściciel go rozwiązuje? Czy to rozwiązanie jest satysfakcjonujące dla wszystkich?
  1. W jaki sposób kształtować wynagrodzenia w firmie? Od czego je uzależniać, na co zwracać uwagę?
  2. Czy sytuacja pracownika może/powinna mieć wpływ na jego wynagrodzenie?
  3. Jak rozwiązywać konflikty płacowe? Jak przeciwdziałać poczuciu niesprawiedliwości pomiędzy pracownikami?
  4. Jak rozumieć wolność właściciela do decydowania o zarobkach?

Fragmenty Pisma Świętego z wersji internetowej Biblii Tysiąclecia → biblia.deon.pl

Kontekst opracowano na podstawie następujących pozycji:

→ Adamczyk Dariusz, Chleb życia, Kieleckie Studia Teologiczne 2006

→ Florczyk Łukasz, Namaszczenie Jezusa w Betanii (Mt 26,6–13), Poznańskie Studia Teologiczne 2019

→ Gryglewicz Feliks, Ryby i rybacy Tyberiadzkiego Jeziora, Ruch Biblijny i Liturgiczny 1949

→ Jachym Jan, Życie społeczne w Biblii, Łódzkie Studia Teologiczne 2000

→ Morawiecki Lesław, Monety rzymskie a źródła pisane, Przegląd Historyczny 1994

Papieska Komisja Biblijna, Biblia a moralność, Kielce 2009

→ Papieska Komisja Biblijna, Interpretacja Biblii w Kościele, 1993

→ Pikor Wojciech, Przypowieści Jezusa. Narracyjny klucz lektury, Kielce 2011

Pronzato Alessandro, Przypowieści Jezusa, Tom I i II, Kraków 2003

→ Wronka Stanisław, Niegodziwa mamona – postawa wobec bogactwa według Nowego Testamentu, Ruch Biblijny i Liturgiczny 2010

Sprawdź miasta i terminy

Program rozwoju

Zapraszamy liderów biznesu na comiesięczne spotkania, które mają prowadzić uczniów Chrystusa do osiągnięcia nowego życia.

Sprawdź miasta i terminy

Materiały PDF do pobrania